Avignonlu Kızlar

Bir nörobilimci ve müzik bestecisi bir araya gelip bir kitap yazıyor:

David Eagleman ve Anthony Brandt. Biri beynin nasıl çalıştığını inceliyor, diğeri ise müzikle yaşıyor. Bu iki isim bir araya gelip Yaratıcı Tür adında bir kitap yazdılar ve çok basit bir sorunun peşine düştüler: Biz insanlar yeni fikirleri nasıl buluyoruz?

Kitapta anlattıkları bir gerçek var: Yeni bir şey ürettiğimizde, herkesin bizi hemen alkışlamasını bekleriz. İnsan beyni alışık olmadığı şeylerden ilk başta hoşlanmaz.

Yazarlar, sırf bu onaylanma ihtiyacımız yüzünden harika fikirleri nasıl çöpe attığımızı anlatırken sözü Pablo Picasso’ya getiriyorlar. Gelin, Picasso’nun, en yakın arkadaşları tarafından nasıl reddedildiğine bakalım..

Bugün bir müzede Pablo Picasso’nun milyonlarca dolar değerindeki eserlerine bakıp, “Vayy, ne büyük bir dahi” diyoruz. Ancak tarihin en büyük sanat devrimlerinden birinin, Picasso’nun en yakın arkadaşları tarafından nasıl yerin dibine sokulduğunu pek bilmiyoruz.

PABLO PİCASSO

Bir bölümde şöyle diyor: Yıllar önce Paris’te küçük bir stüdyoda Pablo Picasso adında genç bir ressam var. Meteliksiz genelde, eline bir miktar para geçiyor ve bu para ile bir tuval alıyor. Bir genelevdeki fahişelerin resmini yapmak istiyor. Cinsel ahlaksızlığa farklı bir bakış getirmek amacı. Yüzlerce eskizden sonra “Tamam oldu” diyor ve yakın arkadaşlarını davet ediyor. Onların fikirlerini almak istiyor. Öyle tepkiler alıyor ki büyük bir hayal kırıklığı yaşıyor. Tabloyu bir kenara bırakıp yapmamaya karar veriyor. Aylar sonra tekrar kimseye söylemeden çalışmasına geri dönüyor. Ama dayanamıyor ve yine tanıdıklarını çağırıyor.

Sonuç yine fiyasko;

  • Arkadaşları resmi korkunç, kaba ve anlaşılmaz buluyor.
  • En yakın dostlarından biri tabloya bakıp, “Picasso herhalde arkamızdan gülmek için bu şakayı yaptı” diyor
  • En yakın dostu ve rakibi Henri Matisse, tablonun sanata bir hakaret olduğunu ve modern sanatı alaya aldığını düşünüyor.
  • Ünlü eleştirmen ve Picasso’nun destekçisi Leo Stein, resmi görünce kahkahalarla gülerek “Bu tam bir kargaşa” diyor.
  • Kübizmi daha sonra birlikte geliştireceği yol arkadaşı Georges Braque ilk gördüğünde, “Bu resmi görmek, bize gaz yağı içirip ateş yutturmak gibi bir şey” yorumunu yapıyor.

Bugün dünya sanat tarihini değiştirdiği kabul edilen o meşhur eser, en yakın çevresi tarafından reddediliyor. Büyük bir umutsuzlukla tuvalini topluyor ve 9 yıl bekliyor. 1. Dünya Savaşı’nın ortalarında tablo sergileniyor. Halka saygısızlık olmasın diye ismini değiştiriyor; aslında ”Avignon Genelevi ” daha ılımlı olsun diye ”Avignon’un Kızları ”olarak değiştiriyor. Resim iyi tepkiler de alıyor kötü tepkiler de.

Neden Beğenmediler?

Çünkü insan beyni tanıdık olanı sever. Picasso ise var olan kalıpları parçalamış, insan vücudunu alışılmadık geometrik şekillere bölmüştü. Dönemin estetik anlayışına tamamen tersti. Toplumun ve en yakınlarının “onayını” almak yerine, beynindeki o sıra dışı yaratıcı dürtüyü takip etmişti.

Sonuçta ne mi oldu?

  • Tablo, New York Modern Sanat Müzesi’nin (MoMA) başköşesine asıldı.
  • Sanat dünyası bu eseri “modern sanatın doğum belgesi” ilan etti.
  • Tabloya şu an (priceless) olarak sınıflandırılıyor.
  • Bu tablo bugün açık artırmaya çıkacak olsaydı, sanat uzmanları ve eleştirmenler eserin 500 milyon Dolar ile 1 milyar Dolar arasında fiyata alıcı bulabileceğini söylüyor.

Eğer Picasso o gün arkadaşlarının eleştirilerine bakıp, “Haklılar galiba, herkes nefret etti, en iyisi bunu yok edeyim” deseydi, bugün bildiğimiz modern sanat var olmayacaktı. Tabloyu yıllarca sakladı, ama fikrinden vazgeçmedi.

Bu hikaye öğretti ki:

Bir blog yazarı, girişimci, yazılımcı veya sanatçı olun; fark etmez. Yeni bir fikirle ortaya çıktığınızda, insanların sizi hemen alkışlamasını beklemeyin.

Yaratıcı bir fikir üretmenin ilk kuralı, başkalarının onayına duyduğunuz ihtiyacı bir kenara bırakın. Bazen en büyük başarılar, en yakınlarınızın bile “Bu olmamış” dediği o ilk kırılma anlarında gizlidir.

Siz üretmeye, bildiğiniz yoldan gitmeye devam edin. Dünya sizin hızınıza yetişecektir veya yetişemeyecektir. Çok da önemli değil…

Yaptığınız her neyse; sanat, girişim veya spor… Dışarıdan beğenilmeyince refüze oluyor, küsüyor, içimize kapanıyoruz. Onaylanmama ve beğenilmeme ihtimalinin korkusuyla adım atamıyor, kaçıyoruz ya,

Picasso farklı bir bakış açısı sunmak istemiş ve genelev kadınlarını resmetmiş. O zamanlarda bu cesareti ortaya koymuş mu? Koymuş. Arkadaşlarından gelen sert tepkilerden sonra eserini bir süreliğine kaldırmış, egosunu tazelemiş, inandığı şeye tekrar devam etmiş, yani inat etmiş.

PS: Neticede kendimizi ifade etme şeklimiz; kıyafetlerimiz, saç kesimimiz, ilişki biçimimiz, davranışlarımız. Yazdıklarımız, çizdiklerimiz, iş yapma stilimizi.. Birileri onaylamayacak .

Onay ihtiyacı hepimizin içinde olan insani bir şey. Hepimiz sevilmek, “Harika olmuş” dendiğini duymak istiyoruz. O dışarıdan beklediğimiz onay var ya, bizi en çok o bağlıyor, en çok o durduruyor. Ne zaman ki başkalarının gözünde beğenilme kaygısından kurtuluruz, işte asıl özgürlük bizi biz yapan özgünlük orada başlıyor..

Bu yazıyı paylaş
Yukarı Çık