Norah & Ned

Norah Vincent’ın “Self-Made Man: One Woman’s Journey into Manhood and Back Again” kitabından ilhamla…

Norah Vincent; Amerikalı, feminist gazeteci ve yazar. Toplumun erkeklerden beklentilerini ve erkek dünyasının gerçeklerini anlamak için tam 18 ay boyunca erkek kılığına girdi. Kendisine “Ned” adını vererek tamamen erkeklerin dünyasında yaşadı; barlara gitti, erkek arkadaş gruplarına dahil oldu ve hatta kadınlarla flört etti. Yaşadığı tüm bu sıra dışı deneyimleri ise daha sonra bir kitapta topladı.

Farklı, cesur ve son derece düşündürücü bir eser olan bu kitap için Vincent, Los Angeles Times’taki köşe yazarlığı görevini bile bırakmıştı. Kitabı benzerlerinden ayıran en belirgin ve sarsıcı özellik ise yazarın bu süreçten sonra derin bir depresyona girmesi ve 2022 yılında İsviçre’de ötenazi yoluyla hayatına son vermesidir. Onun vedasının ardından bu tartışmalı kitap, medyada ve akademik çevrelerde yeniden gündeme oturdu..

Ömrü boyunca erkeklerin toplumda ayrıcalıklı olduğunu, kadınların ise toplumsal roller nedeniyle acı çektiğini savunan Norah, bir gece arkadaşıyla sadece eğlence olsun diye erkek kılığında dışarı çıkmıştı. Her gün yürüdüğü ıssız ve tehlikeli bir sokakta bu kez ne kadar rahat yürüyebildiğini fark ettiğinde, zihninde o ışık yandı. İşte o gece, tam 18 ay sürecek olan erkek dünyasındaki yolculuğuna başlamaya karar verdi.

Kitabında şöyle bahsediyor.:

“Bir kadın olarak bu sokakta görünmez şekilde yürüyemezsiniz. Çok güzel olmasanız bile bir şekilde ilgi odağı olursunuz. Ancak o gece, bar masalarının yanından ve erkek gruplarının arasından geçip gitmemize rağmen kimse dönüp bakmadı. Bize gösterdikleri o mesafeli saygı ve hissettiğim görünmezlik hayret vericiydi.”

Norah, bu deneyimin ardından teorisini yaşayarak ispat etmek, yani erkeklerin ne kadar ayrıcalıklı olduğunu ve kadınların onlar tarafından nasıl ezildiğini gözler önüne sermek istedi. Fakat işler hiç de düşündüğü gibi gitmedi. Erkeklerin dünyasına adım attığı her gün, başka bir şokla sarsıldı. Girdiği erkek kılığı, ona ayrıcalık değil, aksine derin bir acı ve hayal kırıklığı getirdi.

Kadınların ve toplumun, bir erkek olarak kendisine karşı gösterdiği ilgisizlik, sevgisizlik ve merhametsizlik Norah’yı yavaş yavaş tüketmeye başladı. Flört etmeye çalıştığı kadınlar ona yüz vermiyor, edindiği erkek arkadaşları onun duygusal dünyasıyla zerre kadar ilgilenmiyordu. İş yerinde ise arkasını yaslayabileceği hiçbir destek yoktu; herkes tek başınaydı.

Sonunda yaşadığı bu derin kimlik ikilemi ve hayal kırıklığı, sarsıcı bir aydınlanmaya dönüştü. Ömrü boyunca savunduğu ideolojinin ve toplumsal fikirlerin temelsiz olduğunu, erkek dünyasının aslında acımasız bir yalnızlıkla örülü olduğunu idrak etti. Tüm motivasyonunu, inancını kaybeden Vincent, bu ağır yükü daha fazla taşıyamadı. Yaşadığı ağır psikolojik çöküşün ardından, İsviçre’deki bir klinikte, doktor kontrolünde hayatına son verdi.

Bowling

Norah erkek kılığında ”Ned” olarak bir bowling takımına katılır. Başta çok zorlanır. Çünkü erkeklerin arasında o duygusal yakınlık, sohbet , iç dökme gibi kadınsal aktiviteler yoktur. Erkekler çok fazla konuşmuyorlardı ama birlikte vakit geçiriyorlardı diyor. Onların dostluğu kelimelerden çok davranışlarla kuruluydu. Bir şaka, bir omuz vurma veya içki ısmarlama gibi. Bu bölüm, erkeklerin dostluğuna kadın gözüyle bakan en güçlü anlardan biridir.

Flört Deneyimi

Yine ”Ned” kimliği ile birkaç kez kadınlarla flört etmeyi deniyor. Kadınların erkeklere şüpheyle yaklaştığını fark ediyor bu bölümde.. Bir buluşmada kadınların birinin yüzündeki ifadeyi şu cümlelerle anlatır.‘ Kadınlar için erkeklerin ne kadar ürkütücü olabileceğini fark ettim ”

O an, daha önce düşünmediği bir şeyi fark eder. Kadınların erkeklere yönelik ”güven mesafesi” aslında bir çeşit savunma refleksidir. Bu farkındalık ‘ Norah’ın hem kadınlara, hem erkeklere bakışını değiştirir.

Manastır Deneyimi :

Kitabın en ilginç ve derin bölümlerinden biri. Norah’ ın manastıra gidip erkek rahiplerle yaşadığı kısım. Orada erkeklerin sessizlik içinde Tanrı’yla baş başa kaldıklarını görür. Ama aslında bu sessizlikte yalnızlığın yankısını duyar. Bu bölümü şöyle bitiriyor.

”It made me realize that men long for intimacy, but the world gives them no language, for it.”

”Erkeklerin yakınlığa, sevgiye ne kadar özlem duyduğunu fark ettim. Ama dünya onlara bunun dililni öğretmiyor.”

”Erkekler acı çekiyor. Kadınlardan farklı sorunları var, ama hayatları daha kolay değil. ”

……..

”Erkek olarak yaşamak, hayatımda yaptığım en acı verici şeydi. Erkek olmanın güçle ilgili olduğunu sanmıştım, ama meğer baskıyla ilgiymiş. Erkeklerin ne kadar yalnız olduklarını fark ettiğimde depresyona girdim. Onların yumuşak olmalarına , ağlamalarına, başarısız olmalarına bile izin yok. Dünya onların insan olmasına izin vermiyor. . ”Erkek olmalarını istiyor.”

.……..

PS: Bu satırları okuduğumda derinden etkilendim. Bir kadının gözünden erkekliğin ağırlığını görmek sarstı. Kadınlar ağlar , dertleşir, konuşur rahatlar. Biz birbirimize kelimelerle iyi geliriz. Ama erkeklerde durum öyle değil. Onlar sessizdir, içine atar , susar. Erkek biyolojisi onları güçlü. koruyucu odaklı kılar, aynı zamanda duygularını ifade etmeyi zorlaştırır. Bu yüzden içlerinde yaşarlar çoğu şeyi, dışarıdan soğukkanlı gözükseler de , o sakinliğin altında çok şey döner. Belki de gerçek erkekliği ve kadınlığı anlamak, daha doğrusu insanı anlamak, onun yerine kendimizi koymayı göze alacak kadar cesur olduğumuz an başlar.

Norah’ nın yaptığı şey sadece bir kılık değiştirme değildi, bir nevi ”empati deneyiydi.” Bunu yaparak , hepimizin göremediği bir şeyi görünür kıldı. Bu açıdan bakarsak, cesur ve anlamlıydı. Akademik çevrelerde , etik açıdan tartışma başlattı. İnsanların haberi olmadan ,onların hayatına ”deney” olarak girmesi, gri bir alan yarattı.

”Erkeklerin duvarlarını içeriden gözlemlemeye cesaret eden…

Norah & Ned

‘‘ RIP‘ ”